محقق اسلامى و غير اسلامى ، در شرايط كنونى خود ، را نيازمند به بحث پيرامون آن نمىبيند . كشش و جاذبه نيرومند خطبه‌ها ، نامه‌ها ، كلمات قصار على عليه السلام در نهج البلاغه كاملا محسوس و قابل لمس است . مهم اين است كه بدانيم چرا و به چه دليل نهج البلاغه چنين كششى را دارد كه ارواح قلوب را به تسخير خود در مىآورد ، تا آنجا كه آشنائى با اين كتاب مسير فكر و زندگى جمعى را دگرگون ساخته و فصل نوينى از حيات و زندگى آميخته با آگاهى وسيع و احساس مسئوليت ، و جذبه لطيف عرفانى براى آنها فراهم ساخته است . به عقيده نگارنده اين موضوع دلايل زنده‌اى دارد كه مهمترين آنها عبارت است از : 1 - در نهج البلاغه همه جا سخن از همدردى با طبقات محروم و ستمديده انسانها است ، همه جا سخن از مبارزهء با ظلم و بىعدالتى و بيدادگريهاى استثمارگران و طاغوتها است . در عهد نامه مالك اشتر كه در كوتاهترين عبارت ؛ رساترين برنامه‌هاى كشور دارى پىريزى شده هنگامى كه از گروه‌هاى هفتگانه اجتماعى و وظائف و حقوق آنها سخن به ميان مىآيد ، سخن با آرامش خاص پيش مىرود اما همين كه به قشرهاى محروم و ستمديده مىرسد گفتار امام چنان اوج مىگيرد كه گويا از پرده دل فرياد مىكشد اللّه اللّه فى الطبقه السفلى من الذين لا حيلة لهم من المساكين و المحتاجين و اهل البؤسى و الزمنى : « زنهار زنهار خدا را خدا را ، اى مالك اشتر در طبقهء پائين محروم نيازمندان ؛ رنجديدگان ، از كار افتادن . . . سپس به او دستور مىدهد كه شخصا و بدون وساطت ديگران وضع آنها را در سراسر كشور اسلام زير نظر بگيرد و اجازه دخالت در باره آنها را به كس ديگر ندهد ، بطور مداوم از آنها سركشى كند تا مشكلات همگى با سر پنجه عدالت گشوده شود .